Wrzesień to jeden z najpiękniejszych miesięcy w ogrodzie. Natura obdarowuje nas obfitymi plonami, a działkowcy mogą cieszyć się smakiem świeżych owoców i warzyw prosto z grządek i drzew. To także czas refleksji – żegnamy lato, które było okresem intensywnego wzrostu i pielęgnacji roślin, a witamy jesień, niosącą ze sobą chłodniejsze poranki, krótsze dni i pierwsze opadające liście. Około 23 września przypada jesienne zrównanie dnia z nocą – od tego momentu przyroda zaczyna przygotowywać się do zimowego odpoczynku. Dla ogrodników to sygnał, że trzeba zaplanować i wykonać wiele ważnych prac, które zadecydują o kondycji roślin w kolejnym sezonie. Wrzesień to zatem miesiąc, w którym łączą się dwie sfery: radość zbiorów i troska o przyszłość ogrodu.
W sadzie wrzesień to przede wszystkim czas zbioru owoców – jabłek, gruszek, śliw, winogron, jeżyn i malin. Dojrzałe orzechy włoskie i laskowe również trafiają do koszyków. Warto pamiętać, aby usuwać opadłe i chore owoce oraz liście, które mogłyby stać się źródłem infekcji. To także dobry moment na przygotowanie miejsca do przechowywania plonów i pierwsze prace związane z jesiennym sadzeniem drzew oraz krzewów owocowych.
W warzywniku kończymy zbiory warzyw ciepłolubnych – pomidorów, papryki czy ogórków, które nie zniosą chłodnych nocy. Zbieramy też marchew, buraki, pietruszkę, seler, cebulę oraz fasolę na suche nasiona. Na grządkach możemy jeszcze wysiać roszponkę i szpinak, a brukselkę ogłowić, by główki szybciej i równomiernie dojrzewały. Pod koniec miesiąca warto przekopać glebę – szczególnie cięższą – pozostawiając ją w tzw. ostrej skibie, co poprawi jej strukturę na wiosnę.
W ogrodzie ozdobnym zajmujemy się sadzeniem cebul kwiatowych zimujących w gruncie, m.in. krokusów, tulipanów czy narcyzów. To również idealny moment, by założyć wrzosowisko lub posadzić bratki i stokrotki, które pięknie zakwitną wiosną. Warto też podzielić i odmłodzić byliny, a mieczyki, lilie i begonie wykopać i przechować do następnego sezonu. Z przekwitłych roślin jednorocznych zbieramy nasiona – część możemy wysiać już teraz, by cieszyły oko w przyszłym roku.
Na trawniku wrzesień to czas regularnego koszenia i grabienia opadłych liści. Możemy też uzupełnić ubytki w darni lub założyć nowy trawnik, a w drugiej połowie miesiąca przeprowadzić nawożenie specjalnymi nawozami jesiennymi.
Na balkonach i tarasach stopniowo ograniczamy podlewanie i nawożenie roślin. Wrażliwe gatunki przenosimy do pomieszczeń przed pierwszymi chłodami, a do skrzynek balkonowych możemy posadzić wrzosy czy cebule hiacyntów przeznaczone do zimowego pędzenia.
Wrzesień w ogrodzie to wyjątkowy moment przejścia pomiędzy dwoma porami roku. Z jednej strony możemy cieszyć się smakiem własnych plonów – soczystych jabłek, pachnących pomidorów czy kolorowych warzyw korzeniowych. Z drugiej – rozpoczynamy porządkowanie i przygotowania, które sprawią, że rośliny bezpiecznie przetrwają zimę, a wiosną powitają nas świeżym wzrostem i bujnym kwitnieniem. Odpowiednio zaplanowane prace we wrześniu pozwolą nam nie tylko zebrać owoce całego sezonu, ale też zadbać o piękno i zdrowie działki na kolejne miesiące.
Piotr Szypiło
Instruktor ds. Ogrodniczych
