Listopad to czas, kiedy ogród powoli zapada w zimowy sen. Z drzew opadają ostatnie liście, krzewy ozdabiają czerwone owoce, a chłodne poranki coraz częściej witają nas przymrozkami. To znak, że nadszedł moment, by zakończyć sezon ogrodniczy, uporządkować działkę i przygotować rośliny do zimy. Oto najważniejsze prace, które warto wykonać w listopadzie.
W sadzie kończymy wszelkie zbiory – pozostały jeszcze jedynie ostatnie odmiany malin jesiennych. Po opadnięciu liści możemy dokładnie obejrzeć korony drzew, aby usunąć zimujące formy chorób i gniazda szkodników.
- Usuń zmumifikowane owoce oraz opadłe liście – mogą być źródłem infekcji w kolejnym sezonie.
- Nie pal liści! Zgodnie z przepisami jest to zabronione. Przeznacz liście na kompost.
- Zabezpiecz drzewa przed gryzoniami i zwierzyną – pnie owiń grubym papierem, jutą lub siatką plastikową (nigdy folią).
- Wykonaj oprysk brzoskwiń przeciw kędzierzawości liści – preparatem miedziowym, w temperaturze powyżej 6°C.
- Chroń rośliny przed mrozem – wokół pni usyp kopczyki z ziemi lub kory, zwłaszcza przy młodych drzewkach, brzoskwiniach, morelach czy winorośli.
- Jeżyny i winorośle odwiąż od podpór, przygnij do ziemi i przykryj słomą lub agrowłókniną.
- Kontroluj owoce w przechowalni – regularnie usuwaj egzemplarze z oznakami gnicia, by zapobiec chorobom przechowalniczym.
Choć większość warzyw została już zebrana, w listopadzie nadal możemy cieszyć się plonami odpornych gatunków.
- Zbieramy jarmuż, por, salsefię, skorzonerę i późne odmiany kapust.
- Zbiory jarmużu najlepiej przeprowadzać po pierwszym przymrozku – wtedy liście są smaczniejsze i mniej gorzkie.
- Po zakończeniu zbiorów oczyść grządki i usuń resztki roślinne. Zdrowe części można przeznaczyć na kompost.
- Wysiej warzywa ozime – marchew, pietruszkę i koper wysiane tuż przed mrozem przezimują w glebie i szybciej wzejdą wiosną.
- Zastosuj nawozy jesienne – kompost lub obornik, aby wzbogacić glebę przed kolejnym sezonem.
Listopad to miesiąc intensywnych porządków i zabezpieczania roślin przed mrozem.
- Zgrab ostatnie liście, zwłaszcza z trawników i rabat. Zdrowe możesz przeznaczyć na kompost lub ściółkę.
- Przytnij byliny, usuń zaschnięte części i rośliny jednoroczne. Te o ozdobnych nasiennikach zostaw – będą zimową dekoracją i pożywieniem dla ptaków.
- Ściółkuj rabaty wrażliwych roślin liśćmi, korą lub igliwiem.
- Okryj rośliny wrażliwe na mróz – róże, hortensje, budleje, magnolie czy powojniki. Najlepiej zrobić to, gdy temperatura stale utrzymuje się poniżej zera.
- Podlej drzewa i krzewy zimozielone (różaneczniki, bukszpany, laurowiśnie) – dzięki temu unikniesz tzw. suszy fizjologicznej.
- Sadź drzewa i krzewy – dopóki ziemia nie zamarznie. Jesienne sadzenie sprzyja dobremu ukorzenieniu roślin.
- Sprawdź przechowywane karpy dalii, kann i begonii – usuń chore części i utrzymuj lekką wilgotność torfu.
- Pobierz sadzonki zdrewniałe krzewów (ligustr, jaśminowiec, dereń, forsycja) – do ukorzenienia wiosną.
- Zabezpiecz cebulki roślin wiosennych – tulipanów, narcyzów, hiacyntów i lilii warstwą ściółki.
- Opróżnij oczko wodne lub usuń z niego liście i muł. Większe zbiorniki pozostaw z roślinami wodnymi i zamontowanym przeręblem.
Trawnik i narzędzia – ostatnie przygotowania
- Usuń liście z murawy – nie pozwól, by trawa zgniła pod warstwą wilgotnych liści.
- Ostatni raz skoszony trawnik powinien mieć ok. 4–5 cm wysokości.
- Zadbaj o sprzęt – oczyść, naostrz i zakonserwuj narzędzia. Kosiarki i sekatory przechowuj w suchym pomieszczeniu.
- Wypuść wodę z węży ogrodowych i systemów nawadniania, by uniknąć ich pęknięcia podczas mrozów.
Listopad to ostatni miesiąc intensywnych prac ogrodowych. To czas porządków, zabezpieczania i pielęgnacji – od drzew owocowych, przez rabaty, aż po oczko wodne. Dobrze przygotowany ogród bez trudu przetrwa zimowe chłody, a wiosną szybko odzyska życie i blask.
Warto też poświęcić chwilę na planowanie przyszłego sezonu – zapisać, co się udało, a co wymaga poprawy, i przygotować listę nasion oraz cebulek do zamówienia. Dzięki temu wiosna w ogrodzie przyjdzie spokojnie i z pełną gotowością.
Piotr Szypiło Instruktor ds. Ogrodniczych
